Dagblad van het Noorden: "De toestand van Albino's in Afrika is hartverscheurend'"

[30 juli 2016]
Ze gingen naar Tanzania voor een stage in een ziekenhuis, maar verpandden hun hart aan het nabijgelegen albino-centrum. Drie Groningse studentes proberen de leefomstandigheden daar te verbeteren. 
Dit is een uitgebreid artikel uit het Dagblad van het Noorden, van 20 juni jongstleden. Het staat op deze website totdat het Dagblad of de auteur, Vincent Trechsel, mij laten weten, dat dit niet geautoriseerd is gebeurd.  


Het doel was een goede stage te lopen in een ziekenhuis in Kabanga, Tanzania. Maar ja, toen maakten de Groninger studenten verpleegkunde Ellen Prinsen (21), Lieske Groenewegen (22) en Ylse Klein (24) kennis met het opvangcentrum voor albinokinderen aan de overkant van de straat. Het afgelopen half jaar zette het drietal, dat de wortels in Drenthe heeft, zich intensief voor het centrum in. Dankzij hen is elke slaapplek in het centrum bijvoorbeeld voorzien van een klamboe. ,,We zijn deze week ook benoemd tot ambassadeurs van de Nederlandse Stichting Hart voor Kinderen, die de muskietennetten heeft gefinancierd”, vertelt Prinsen, afkomstig uit Erica.

Gevangenis
Dat hadden de studenten een half jaar geleden bij aankomst in Kabanga niet verwacht. Ze raakten wel al snel gebiologeerd door het ‘gevangenisachtige’ gebouw, zoals het albinocentrum er volgens hen uitziet. Vanuit het ziekenhuis keken ze iedere dag naar het opvangcentrum voor 70 dove en 27 blinde kinderen, 38 kinderen met een verstandelijke of lichamelijke beperking, 105 albino’s en slechts 12 moeders om voor de 240 kinderen te zorgen. De leefruimte voor de kinderen – zo groot als één voetbalveld – is omheind door drie meter hoge muren bedekt met glasscherven. ,,Niemand kan er uit, maar er kan ook niemand in”, vertelt Prinsen.

Geen pretje
En dat laatste is voor de albino’s maar goed ook. In landen als Tanzania, Malawi en Senegal geloven veel mensen in wonderlijke krachten van albino’s. Een ledemaat van een albino zou bijvoorbeeld geluk brengen en tegen allerlei ziektes beschermen. Met als gevolg dat veel albino’s worden verminkt of vermoord.
Een albino zijn in Afrika is toch al geen pretje. Albino’s maken geen pigment aan, waardoor ze lichtblond en spierwit zijn en helderblauwe ogen hebben. ,,Pigment is nodig tegen schadelijke effecten van zonlicht”, weet Klein, die haar wortels in Diever heeft. ,,Albinokinderen missen die basale beschermingsvorm en krijgen bijna allemaal op jonge leeftijd huidkanker.”

Potje gejankt
Om de spierwitte minderheidsgroep een enigszins waardig leven te geven, zijn Afrikaanse autoriteiten genoodzaakt opvangcentra voor albino’s op te zetten. De kinderen zijn er veilig, maar van een goed leven is geen sprake, oordelen de studentes. Achter de poort voetballen kinderen, rennen ze wat of spelen ze spelletjes. Altijd in de brandende zon. ,,Ondanks de geweldige inzet van de twaalf moeders zijn de kinderen behoorlijk op zichzelf aangewezen. Na ons eerste bezoek heb ik in ons appartement eerst een potje gejankt. De situatie van die kinderen is hartverscheurend.”

In het centrum staan vier barakken; de slaapzalen. Er staan bedden met oude matrassen of zelfs zonder matras. Kasten ontbreken, kinderen dragen vaak dezelfde kleding en missen ondergoed. Elke slaapzaal heeft twee douches en twee wc’s, die alle in zeer slechte staat verkeren. De wc is een veredeld gat in de grond. ,,Het ergst vond ik de geur van urine en ontlasting die je ruikt bij binnenkomst”, vertelt Groenewegen. ,,Dat die kinderen daarin slapen, is onmenselijk. Wij konden de stank amper verdragen.”

Educatie
Op een doordeweekse dag gaan de kinderen naar school en krijgen vakken als Engels, geschiedenis, topografie, rekenen, scheikunde en techniek. Alles – op Engels na – gaat in het Swahili, de moedertaal van de Tanzaniaan. Binnen het albinocentrum wordt veel waarde gehecht aan educatie. Stel dat albino’s ooit veilig over straat kunnen, dan zijn ze goed ontwikkeld en bekend met geldende normen en waarden. ,,Dat krijgen de kinderen niet mee van hun ouders omdat die hun kind, nadat ze het hebben afgestaan, bijna nooit meer opzoeken”, legt Klein uit.

Of albino’s ooit nog veilig over straat kunnen, is de vraag. ,,Daarvoor is het probleem te groot”, verklaart Prinsen. ,,Je kunt de wereld niet verbeteren, maar iedereen kan wel iets kleins doen om het wat dragelijker te maken.” Het ophangen van de klamboes is daar volgens hen een voorbeeld van. De aanwezigheid van malariamuggen is in heel Afrika een probleem. Nu worden albino’s niet eerder geprikt door muggen, maar zij kunnen alleen onder zware bewaking naar het ziekenhuis voor een behandeling tegen malaria.

Geen simpele oplossing
Toezichthouders met machinegeweren moeten gelukszoekers dan op een afstandje houden. Groenewegen: ,,Een vriend van ons werkt hier in het ziekenhuis en moest DNA van een vermoorde albino onderzoeken. Daar staan ook twee gasten bij met van die grote geweren. Wij drieën lossen het probleem echt niet op, maar gelukkig zijn er mensen die inzien dat het bijgeloof volslagen idioot is.” Ook al is het centrum volgens de dames geen oplossing, het is nu wel de enige mogelijkheid om albino’s tegen moord en verminking te beschermen. Prinsen: ,,Wij moeten onze ogen niet sluiten voor het probleem rondom albino’s. Zij leven noodgedwongen in het centrum en wij kunnen er met elkaar voor zorgen dat dat leven er iets beter uit kan zien.”

Als ambassadeur van de stichting Hart voor Kinderen houden de drie de stichting op de hoogte van de ontwikkelingen in Kabanga. Weliswaar is hun stage bijna voorbij, maar hun opvolgers van de Hanzehogeschool staan al klaar. ,,Zij kunnen ons op de hoogte houden; wij koppelen dat terug naar de stichting.’’ Albinisme, wat is dat eigenlijk?Albinisme is een erfelijke aandoening waarbij er geen of weinig pigment wordt aangemaakt. Pigment zorgt voor kleur in de ogen, huid en haar. Albinisme is ongeneeslijk. Om albinisme enigszins draaglijk te maken, dienen albino’s zichzelf goed te beschermen tegen zonlicht. In Nederland komt albinisme voor bij 1 op de 17.000 mensen. In Tanzania is dat 1 op de 1400. De oorzaak van dit grote verschil is nog altijd niet ontdekt. Dankzij de felle zon krijgen albino’s vrijwel altijd huidkanker, een ziekte die voor kinderen extra gevaarlijk is door hun snelle celdeling.

Albinisme: wat is het eigenlijk?
-Albinisme is een erfelijke aandoening waarbij er geen of weinig pigment wordt aangemaakt. Pigment zorgt voor kleur in de ogen, huid en haar.
-Albinisme is ongeneeslijk. Om albinisme enigszins draaglijk te maken, dienen albino’s zichzelf goed te beschermen tegen zonlicht.
-In Nederland komt albinisme voor bij 1 op de 17.000 mensen. In Tanzania is dat 1 op de 1400. De oorzaak van dit grote verschil is nog altijd niet ontdekt. -Dankzij de felle zon krijgen albino’s vrijwel altijd huidkanker, een ziekte die voor kinderen extra gevaarlijk is dankzij hun snelle celdeling.

Dagblad van het Noorden, 20 juni 2016 

 


« Terug naar nieuwsblog