Jonge ondernemers in Sengerema zetten hun bedrijfjes op met microkrediet

[16 februari 2016]
De stichting Sengerema is in 2008 begonnen met het trainen en opleiden van kansarme jongeren in het stadje Sengerema, zuidelijk van het Victoriameer in Tanzania. Na een jaar van training, oefening en stagelopen krijgen ze, als de resultaten positief zijn, een lening van de stichting om een eigen bedrijfje op poten te zetten. GoTanzania heeft de werkpraktijk in Sengerema opgezocht, tien dagen bij één van de ondernemers gelogeerd, en heeft met het lokale bestuur en een groot aantal ondernemers gesproken. Sengerema’s economie bloeit ervan op!

In Nederland heb ik Jeroen Vegt, bestuurslid en mede-oprichter van de stichting Sengerema al een paar keer ontmoet en met hem afspraken gemaakt over een aanstaand bezoek van mij aan Sengerema. Ik heb voorgesteld een aantal ondernemers te interviewen, foto’s te maken en uiteindelijk een rapport op te leveren, dat de sponsors van nu én van de toekomst inzicht geeft in de praktijk van de projectresultaten. Dat leek hem en het Nederlands bestuur ook een goed idee. Ze hebben vervolgens alles in het werk gesteld om mij in Sengerema goed te ontvangen. Maico, één van de eerste ondersteunde ‘young entrepreneurs’, en zijn gezin hebben me gehuisvest. Binnen een paar dagen was ik daar de huisvriend en voelde me volledig thuis. Elke dag genoot ik meer van de lange wandelingen door de uitgestrekte velden en buurtjes in de heuvels in en rondom Sengerema.

CBO SengeremaTijdens mijn eerste dag heb ik een goed gesprek gehad met het lokale bestuur van de organisatie, de zogenaamde CBO (community based organisation) ‘Sengerema Young Entrepreneurs’ (SYE), volledig bestaande uit ondernemers die hun lening al (bijna) hebben afbetaald. Ik heb daar uit de doeken gedaan, wat mijn eigen missie is en zij hebben me verteld hoe het systeem werkt.
Voorwaarden voor het invullen van een ‘application form’ zijn: geen baan hebben en ook geen uitzicht daarop. Daarna kunnen ze starten aan het trainingsprogramma, dat bestaat uit werken met de computer, Engelse lessen en boekhoudprincipes. Na deze eerste periode krijgen ze allemaal een klein bedrag om hun praktijkopdracht mee te doen. Dat is een belangrijke test: weten ze goed met dit geld om te gaan en het ook weer terug te betalen, dan kunnen ze aan de stage beginnen. Dat houdt in: drie maanden werken bij een bedrijf, dat ook aansluit op de ambities voor hen zelf voor daarna. Komen ze door het hele trainingsjaar heen, dan volgt het schrijven van een businessplan met het verzoek om de bijpassende lening. Deze lening ligt meestal tussen de 3 en 4 miljoen shilling per jaar, dat is dus tussen 1500 en 2000 euro, terug te betalen in 48 maanden met een rente van 10%.

Ook tijdens deze vier jaren is sprake van begeleiding vanuit de CBO en regelmatig ook door betrokkenheid van bestuursleden uit Nederland, die ook nog wel eens op bezoek komen. Stichting Sengerema stelt zich niét afhankelijk van de inzet van vrijwilligers in Tanzania zelf. Er is wel geweldig mooi werk te doen. Dat is echter maatwerk en alleen interessant voor aanpakkers met enige bagage. Oftewel: écht vrijwilligerswerk! Zinvolle en handzame zakelijke adviezen geven aan jongens met kleine bedrijvigheden, trainingen in boekhouding, computertrainingen, etc. worden met graagte aangegrepen. (NB: voor zulk vrijwilligerswerk geldt geen prijs: je betaalt alleen voor je eten en huisvesting; met 100 euro per week ben je ruim uit.)

Waar ik in tien dagen goed achter kon komen, dat is dat er een groot gat is tussen het draaiende houden van een winkeltje en het werkelijk ondernemer zijn. Vooral dáár liggen de grote kansen: de Tanzaniaanse ondernemers meer van de skills bijbrengen, die voor westerlingen ‘normaal’ zijn. Bedenk: qua mindset is élke volwassen Nederlander een ondernemer als je het vergelijkt met de Tanzaniaan.

In vijf dagen tijd heb ik 13 ondernemers bezocht, geïnterviewd en daarbij veel foto’s gemaakt. De meesten kunnen een beetje Engels spreken, maar ik kon ook altijd terugvallen op Maico als vertaler. Maico zelf heb ik ook geïnterviewd. Hij maakt sofa’s: grote bankstellen, helemaal handwerk. Je zou zo zeggen, dat ze uit de fabriek komen. Verder heb ik een ondernemer met een lasbedrijfje geïnterviewd, eentje met een restaurantje, een eigenaar van een motorfietsreparatiebedrijfje, twee kleermaaksters, twee eigenaars van een klein winkeltje met benodigdheden voor thuis, een telefoonwinkeltje, een kledingwinkel, een eigenaar van een kleuterschool en tot slot de eigenaar van een medisch laboratorium, waar de mensen hun malaria- en HIV-testen kunnen doen.

Het gaat ook wel eens fout met de leningen: dat er van terugbetaling te weinig terecht komt. Dan kan Sengerema, dat ook veel met donaties werkt, de lasten daarvann dragen. Maar de meeste leningen komen goed terug. De ondernemers die ik interview slagen er goed in om, met rente, hun schulden weer terug te betalen. Zodoende zijn ze na die vier jaren wel mooi eigenaar van hun eigen bedrijfje!

Precies daar wringt het nog wel eens: dan hebben ze hun bedrijfje, wíllen ze graag verder opbouwen, maar ze weten niet hoe. Die tweede stap, die is voor velen moeilijk. Daar kunnen ze weer veel adviezen bij gebruiken. Toevalligerwijze leverde mijn laatste interview de allerbeste ondernemer. Deze jongen van 27 had na de middelbare school een paar jaar laboratoriumschool gedaan en had bedacht, dat hij zijn eigen laboratorium wilde starten in een dorpje aan de boord van het Victoriameer, twee uren hobbelen over zandwegen vanuit Sengerema, alleen omdat ze daar zo’n laboratorium helemaal nog niet hebben. Hij is inmiddels ‘het mannetje’ daar; heeft een monopolie, zogezegd. Maar nu stuurt hij z’n klantjes nog rechtstreeks naar de overkant: de apotheek. Daar halen de mensen dan hun medicijn. Zonde natuurlijk! Hij spaart nu hard voor de centen om zelf een apotheekpraktijk te koppelen. Met fonkelende ogen vertelt hij, dat een paar jaar daarna z’n eigen gezondheidscentrum er ook moet zijn, waarna hij aan z’n ziekenhuis kan bouwen. Da’s een echte ondernemer!

De praktijk in Sengerema is nu aardig beproefd. Stichting Sengerema is bezig het model ook op andere projectlocaties te beproeven. Twee weken geleden is er een start gemaakt in Misungwi, een uurtje verderop. Daar beginnen 70 a.s. jonge ondernemers aan hun training. Voor de feestelijke opening was er zelfs een regeringsfunctionaris uit Dar es Salaam overgevlogen. Momenteel is de stichting in Tanzania in overleg met banken en de overheid. Samenwerken en verbinden is het motto, ook richting het Youth Development Fund van het ministerie, dat dus zelf ook leningen verstrekt. De regeringsvertegenwoordiger, aanwezig in Misungwi, kon vertellen, dat de overheid bij lange na niet aan zo’n terugbetaalpercentage komt als Sengerema Young Entrepreneurs!

Momenteel wordt gebouwd aan de lokale koepelorganisatie: YEP Tanzania (Young Enterpreneurs Program). De website is al in de lucht, al is-ie nog niet helemaal gevuld. Het beproefde model is hier in ieder geval goed te lezen. Voor mij was het een geweldig ervaring om dit project zelf te ervaren. Ik ga hier zéker weer naartoe terug!

Niko Winkel, 15 februari 2016


« Terug naar nieuwsblog