Redactioneel: Van weeshuizen naar familiezorg

[4 mei 2015]
“The change has started. We are seeing orphanages worldwide (…) transitioning into community and family support centers. They have not lost their vision to care for the most vulnerable children, but they are seeking better ways to accomplish it.” Andy Gray, de oprichter van de organisatie “Uniting for Children” ziet dat er sprake is van een positieve ontwikkeling. “But it’s also true we have a long way to go here.”

Armoede brengt kinderen in de zogenaamde weeshuizen, niet het fysiek ontbreken van ouders. Ouders hebben gewoon een mondje minder te voeden als er een kind naar een weeshuis gaat. Dat is een klein praktisch voordeeltje voor die ouders, maar de psychologische en maatschappelijke kosten van deze oplossing zijn uiteindelijk vele malen groter. Natuurlijk is het soms nodig een kind een ander thuis te geven. Bijvoorbeeld als het thuis te gevaarlijk is (misbruik) of als er van verwaarlozing sprake is. Maar wordt een kind daarna ‘geïnstitutionaliseerd’, dat schiet je aan beide kanten mis: ouders worden niet geholpen hun mogelijkheden te bevorderen en kinderen verliezen hun ouders. Ook vanuit onze eigen cultuur weten we, soms tot afgrijzen aan toe, hoezeer kinderen nog liever misbruik en verwaarlozing ondergaan, dan hun ouders te verliezen. Mick Pease vertelt in een ander artikel op de ‘Uniting for children’-website, dat hij heeft ondervonden dat er voor de lokale professionals vaak sprake is van een ‘opgelost probleem’ als een kind in een tehuis is terechtgekomen. Enige perceptie van de noden van een kind voorbij, om het maar zo te zeggen, ‘bed, bad en brood’ ontbreekt nog vaak.

En zo groeien kinderen groot zonder een valide basis om een bijdrage te leveren aan de maatschappelijke en economische groei van het land waarin ze groot zijn gebracht. De vicieuze cirkel.

Het is belangrijk, dat we onderzoeken hoe het nu precies zit met die ‘orphanages’. De meeste grote vrijwilligersuitzendbureaus gebruiken nog steeds deze term, hoezeer ze verderop in hun informatieverstrekking nader uitleggen, dat de kinderen lang niet allemaal ook ‘wonen’ in dit centrum en dat er een klemtoon ligt op de wens de kinderen weer onder te kunnen brengen bij hun ‘extended family’. Soms gaan ze ook zover dat ze vertellen, dat inderdaad veel kinderen nog ouders hebben, die zelfs ook in de buurt zijn. Soms ook zie je, dat als term ‘children’s home’ wordt gebruikt. Dat noopt ook wat minder tot de extra uitleg, dat ze vaak toch ouders hebben.

Andy Gray, met zeer uitgebreide ervaring in Cambodja, stelt dat residentiële hulp een allerlaatste noodmiddel kan en mag zijn, maar dat altijd eerst gezocht moet worden naar mogelijkheden om kinderen in hun familieomgeving te helpen. “Orphanages should be the last resort and a temporary one, because living with a family is better for a child’s development.”

Dat er nu nog zóveel sprake is van de promotie van vrijwilligerswerk in weeshuizen is verbijsterend. Al tien jaar wordt er veel geschreven over de negatieve effecten voor de kinderen, de soms gruwelijke misstanden in de praktijk en ook over hoe discutabel het is welke rol een vrijwilliger in dit geheel krijgt.

Daar tegenover staat, dat er wereldwijd honderden projecten zijn, die zich huns ondanks nog steeds profileren als weeshuis of ‘children’s home’, doch die wel degelijk zich primair inzetten om kinderen bij hun familie houden of brengen.

Hoe je als aanstaande vrijwilliger hier je weg in moet vinden, dat is vooralsnog een ongewisse zaak. Momenteel lijkt de enige reële optie om vooraf te weten of je écht met een familie-gebaseerd kinderzorg-project te maken hebt, gelegen te liggen in ervaringsverhalen van anderen.

Misschien is het een idee om een platform te creëren, waar deze projecten zich kunnen (laten) profileren. Overigens moeten we dan ook het volgende probleem adresseren. Zijn enthousiasme, energie en ‘a good heart’ voldoende om je als vrijwilliger in te zetten? Als er primair niet meer ‘op kindjes gepast’ hoeft te worden, doch dat het gaat om gemeenschapsontwikkeling, is er dan niet nood voor een totaal andere vrijwilliger?

Verdiep je verder: Uniting for Children
Foto's: Uniting for Children
[Dit artikel is tevens gepubliceerd op Volunteer Correct]


« Terug naar nieuwsblog