Vrijwilligerswerk en -toerisme

Er is steeds meer aandacht voor de voor- en nadelen van deze combinatie van toerisme en vrijwilligerswerk. En waar ruimte is voor een marktpraktijk, daar pakt de markt het ook op. Met vaak lastige consequenties.

Een inventarisatie van de aanbieders van vrijwilligerswerk laat zien, dat je de initiatieven grofweg in drie categorieën kunt indelen: de 'makelaars', de 'multinationals' en de aanbieders van vrijwilligerswerk.

De 'makelaars'
Deze kun je vergelijken met Funda, Tripadvisor etc. Ze hebben een slimme, handzame webomgeving opgebouwd, waar je met enige zelf te bepalen indicatoren op zoek kunt naar het project naar je wens. Naar welk land wil je en wat voor soort project wil je doen? Daarna kun je bladeren door de zoekresultaten. De links verwijzen soms direct naar de organisaties, die het feitelijke vrijwilligerswerkproject aanbieden. Vaak ook hebben ze het regelen van het arrangement van deze organisaties overgenomen en doe je rechtstreeks zaken met deze ‘makelaar’.
Het betreft ‘flashy websites’, waar de directe link met de pleziervakantiereizen in Tanzania ook veel aandacht krijgt. Dé promo van Tanzania zit ‘m hierin: het is een land met veel armoede, maar tegelijkertijd een land met geweldige toeristische mogelijkheden. Het is ook niet verwonderlijk, dat de meeste ‘voluntourism’-projecten zich in het noorden van Tanzania bevinden, rondom Arusha en Moshi, waar zich ook de toeristische highlights en tal van touroperators voor de safari’s en de bergtrekkings bevinden.

De 'multinationals'
Bij deze organisaties is de marketing tot het uiterste doorontwikkeld. Ze hebben de zoekmachines totaal veroverd en wat je ook doet online: je komt er altijd weer uit. Het zijn vaak grote organisaties en ze maken er veel werk van, de jonge vrijwilliger, op zoek naar de ultieme gapyear-ervaring, te verleiden tot een alternatief voor een wereldreis.
Deze organisaties verzorgen veelal de hele trip. Vaak regelen ze ook (variabele kosten, want iedereen moet een andere aanvliegreis maken) de vlucht. De grotere hebben zelfs hun eigen reisbureau of een alliantie met een reisorganisatie, met wie gezamenlijk ook het aanbod van rondreizen en safari’s wordt ontsloten.
Eén ding is heel duidelijk bij deze organisaties: je betaalt voor alles! En je komt er op je bestemming pas achter, geleidelijk, hoeveel je teveel hebt betaald.

De aanbieders van vrijwilligerswerk
Kun je rechtstreeks met je uiteindelijke ‘placement’ in overleg, vanuit Nederland al, dan omzeil je alle mogelijke strijkstokken. Dan weet je waar je geld naartoe gaat. Namelijk: naar je accomodatie en je eten. Waar het naar moét gaan tenslotte!
De ‘online presence’ van deze organisaties is natuurlijk wel een stuk minder goed ontwikkeld. En juist daar wil GoTanzania wat aan doen!!

Voluntourism 'ontmaskerd'
De makelaars en de multinationals benoemen alle als eerste dat ze ‘non-profit’ of 'not-for-profit' zijn en dat een gedeelte van de kosten van het vrijwilligerswerk gereserveerd worden voor de ‘kosten van het project’. En daar hebben ze natuurlijk ook gelijk in. Je hebt alleen géén notie van de reële kosten en baten voor de organisatie. Speur je alle websites van de aanbieders van vrijwilligerswerk af, dan wordt duidelijk, dat de kosten geweldig uiteen lopen. En dan zie je ook al snel, dat indien je rechtstreeks met de organisatie, waar je ook écht aan het werk wilt gaan in Tanzania, contact kunt leggen en direct met hen je afspraken kunt maken, dat je dan veel goedkoper uit bent.
De grote organisaties hebben ook een ‘gelijk aan hun zijde’: ze benadrukken allemaal dat het primaire doel is om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van Tanzania, maar dat ze dat vooral willen bewerkstelligen, door aanstaande vrijwilligers een onvergetelijke ervaring en belevenis te bieden (in de breedste zin van het woord). Als je naar Tanzania gaat, dan ga je ook de wildparken zien en wellicht de Kilimanjaro beklimmen. Zelfs al is het enigszins opportunistisch, er is niets verkeerds aan het combineren van het nuttige met het aangename.
In de praktijk gaat het echter wél vaak samen met vrijwilligersactiviteiten, die geen doel dienen of hun doel voorbij schieten. Geleidelijk wordt duidelijker, hoeveel misstanden er zijn op dit terrein van vrijwilligerswerk. In maart 2014 zond Brandpunt hierover een reportage uit: weeshuizen die vol zitten met kinderen, die helemaal geen wees zijn. En ook in oktober en november waren er reportages op de Nederlandse televisie, die kritisch zijn over veel weeshuisvrijwilligerswerk in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Op GoTanzania kun je hierover meer lezen in het Nieuwsblog.
Enige jaren geleden schreef Renske de Greef een roman over vrijwilligerswerk in Moshi ("En je ziet nog eens wat", Renske de Greef, 2009), waarin de misstanden, sterk uitvergroot natuurlijk, ook naar voren komen. 

Bepaal je positie en bereid je voor!
Voordat je goed en wel de 'markt'' betreden kunt, is het goed om marktverkenning te doen. De eerste acties daarvoor voer je uit voordat je naar de markt gaat. En daarbij geldt een basisvraag als: ''Waar ben ik nou eigenlijk naar op zoek?"
Alles werkt hetzelfde als in andere marktsituaties: weet je niet precies wat je wilt hebben, dan ben je potentieel slachtoffer van de partijen, die jou wel even gaan vertellen wat je behoefte is.
Op GoTanzania wordt veel informatie ontsloten, die ondersteunend is voor deze positiebepaling en voorbereiding.

GoTanzania geeft je op verzoek ook maatwerkadvies. Hierover kun je contact opnemen via info@gotanzania.org